داخل حرم شود مگر از يك موضع نزد تنعيم « 1 » . وازرقى وديگران به سندهاى بسيار روايت كرده‌اند كه : حضرت إبراهيم عليه السّلام ميلهاى حرم را در أطراف آن نصب نمود وجبرئيل جاى ميلها را به أو مىنمود ، پس حضرت رسول صلّى اللّه عليه وآله وسلّم به تجديد آن ميلها امر فرمود ، وبعد از آن عمر وعثمان ومعاوية تجديد آن ميلها نمودند « 2 » وتا حال آن ميلها ظاهرند ونشانهاى حدّ حرمند « 3 » ، ومجموع آنها چهار فرسخ در چهار فرسخ است « 4 » . ومحى الدين شافعي گويد كه : حدّ حرم از سمت مدينهء منوّره تا رسيده به تنعيم است نزد خانه‌هاى « نفار » بكسر نون قبل از فاء ، پيش از راء ، بر يك فرسخى مكّه ، واز سمت يمن راههاى أضاة لبن است بفتح الف قبل از معجمه بر وزن قنات بكسر لام وسكون موحّده ، وآن بر دو فرسخ وثلث است از مكّه ، واز راه عراق كوهى است در مقطع كه نيز بر دو فرسخ وثلث است از مكّه ، واز طريق جعرّانه در شعب آل عبد اللّه بن خالد است كه سه فرسخى مكّه است ، واز طرف طائف به سمت عرفات است از بطن نمره بفتح نون وكسر ميم كه دو فرسخ وثلث است از مكّه ، وبه سمت بندر جدّه بر سه فرسخ وثلث از مكّه است ، واين حدود را به اين طريق ذكر كرده است أبو الوليد ازرقى در كتاب « تاريخ مكّه » « 5 » وأصحاب ما در كتب فقه ، وماوردى در « احكام سلطاني » « 6 » ، وديگران ، مگر آنكه ازرقى در حدّ طائف يازده ميل گفته ، وماوردى حدّ يمن را نگفته « 7 » ، تمام

--> ( 1 ) اخبار مكّه : 2 / 130 . ( 2 ) اخبار مكّه : 2 / 129 و 130 . ( 3 ) المجموع : 7 / 464 . ( 4 ) تهذيب الأحكام : 5 / 381 حديث 1332 ، منتهى المطلب : 799 ، وسائل الشيعة : 12 / 555 الحديث 17070 . ( 5 ) اخبار مكّه : 2 / 130 و 131 . ( 6 ) احكام السلطانية : 287 . ( 7 ) المجموع : 7 / 463 و 464 ( با اندكى اختلاف ) .